Historia szkoły - Szkoła Podstawowa im. rtm. Witolda Pileckiego w Rękusach

Przejdź do treści

Menu główne:

Historia szkoły

O szkole
 
Z historii szkoły w Rękusach
 
Geneza i rozwój szkoły do 1945 roku.
 
W większości wsi (Bartosze, Judziki, Mołdzie, Ruska Wieś, Talusy, Rękusy, Buniaki), które należą do dzisiejszego obwodu Szkoły Podstawowej w Rękusach szkoły tworzono już w XVII wieku. Pierwsze zapiski o najstarszej z nich we wsi Mołdzie pochodzą z 1891 roku. Uczył w niej jeden nauczyciel Szryder Martym. W końcu 1945 roku pracowało w niej kilku nauczycieli niemieckich. Opuścili oni te ziemie wraz z uciekającą armią. Wiosną 1945 roku została tu uruchomiona pierwsza szkoła w gminie. Była to placówka, zaraz po szkole w Rękusach, z największą liczbą dzieci, Została zlikwidowana na początku lat osiemdziesiątych. Można, powiedzieć, że „umarła śmiercią naturalną”.1W pozostałych wsiach istniały szkoły z jednym nauczycielem, do których uczęszczało od 10 do 20 uczniów. Źródła pisane dotyczące szkoły Rękusach pochodzą z XVIII wieku. W tym czasie, ziemie te należały do zaboru pruskiego. Większość Niemców mieszkała w miastach, a wsie były zamieszkałe głównie przez ludność polską. W okresie I wojnie światowej okoliczne wsie zostały prawie całkowicie zniszczone. Mieszkańcy Rękus postanowili wybudować nową szkołę. W 1926 roku został oddany do użytku nowy budynek szkolny, który stoi do dnia dzisiejszego.2Jego lokalizacja była dość nietypowa – „samotny budynek” w połowie drogi między Talusami i Rękusami. W jednopiętrowym budynku znajdowały się dwie izby lekcyjne i dwupokojowe mieszkanie dla nauczyciela. Na powierzchni 0,22ha oprócz szkoły wybudowano budynek gospodarczy z toaletami. Była to szkoła jednoklasowa. Chodziły do niej dzieci
z obu wsi. Nauczyciel był Niemcem, z zapisków wynika, że nie wzbudzał sympatii wśród dzieci i mieszkańców. Prawdopodobnie źle traktował uczniów, stosował przemoc fizyczną, zmuszał także do mówienia po niemiecku. W czasie działań wojennych w latach 1944 – 45 szkoła została prawie całkowicie zniszczona, spłonął dach, pozostały tylko ściany zewnętrzne. Budynek straszył pustymi okiennicami i spalonym wnętrzem.
3
 
Rozwój szkoły po 1945 roku.
 
W okresie powojennym organizacja szkolnictwa podstawowego na trenie powiatu ełckiego była spontaniczna. Dzięki inicjatywie miejscowej ludności starano się otwierać szkoły w każdej wsi. Początkowo były to „czteroklasówki”. Ogromnym problemem był brak kadry pedagogicznej, wyniszczonej przez okupanta, zniszczenie budynków szkolnych, brak sprzętu, pomocy naukowych, podręczników
i bibliotek. Warunki lokalowe były wszędzie bardzo trudne, nauka odbywała się w wynajętych izbach. We wsiach Rękusy, Sarki i Talusy uczyła jedna nauczycielka – Irena Sulewska, która jako wolontariuszka dochodziła jeszcze do szkół w Baranach i Bartoszach.
4
W Rękusach zajęcia lekcyjne odbywały się w budynku numer 4 w dwóch pomieszczeniach o powierzchni 22 m2. Była to szkoła czteroklasowa. Nauczycielka pracowała na dwie zmiany, z grupą młodszą od 8.00 do 11.00, z grupą starszą od 11.00 do 14.00. Uczniowie starsi uczęszczali do szkoły w Nowej Wsi Ełckiej. Jeśli chodzi o pomoce szkolne, szkoła posiadała w tamtym czasie 1 globus, 2 mapy Polski i 2 mapy Europy. Najtrudniej wyglądała sytuacja z podręcznikami i zeszytami. Z podobnymi problemami borykała się
w tym czasie cała Polska. Ze sprawozdań nauczycielki wynika, że przez to nauczanie było mało efektywne.
5 21 stycznia 1949 roku przybyła komisja, która po przeprowadzonych inspekcjach zatwierdziła propozycje remontu starego budynku szkolnego. Już
z początkiem wiosny tego roku rozpoczęły się intensywne prace wokół szkoły. W wielu czynnościach pomagali również mieszkańcy wsi, dostarczając potrzebnych materiałów, czy rąk do pracy. 26 maja 1950 roku ukończono remont, wstawiono nowe okna, drzwi, ścianki działowe. I jeszcze tego samego roku szkolnego dzieci rozpoczęły naukę w wyremontowanym budynku. Była to szkoła siedmioklasowa. Jak wynika z akt inspektoratu pracowało w niej siedmiu nauczycieli.
6 Kolejny remont szkoły został przeprowadzony w 1964 roku. Do parterowego budynku dobudowano piętro, na którym mieściły się dwa mieszkania dla nauczycieli i jedna sala lekcyjna. Ze względu na dużą liczbę dzieci lekcje nadal odbywały się w systemie zmianowym. Nauczyciele, którzy zamieszkali w szkole pracując często po godzinach lekcyjnych i w dni wolne, zagospodarowali teren. Wtedy też powstało boisko.7
 
Z początkiem lat siedemdziesiątych powstał projekt rozbudowy szkoły. Nowy system oświaty i wprowadzenie dziesięcioletniego cyklu nauczania na poziomie szkoły podstawowej zatrzymało rozbudowę budynku, gdyż dzieci z klas starszych miały być dowożone do zbiorczej szkoły gminnej w Ełku. Kiedy w 1982 roku wycofano się z tego projektu, były dyrektor szkoły Czesław Namiotkiewicz podjął ponowne starania o przeprowadzenie remontu. W pierwotnym projekcie uzyskał pozwolenie na dobudowanie sali gimnastycznej. Po wielu zmianach zatwierdzono remont kapitalny budynku z rozbudową tj. dobudowanie nowego skrzydła szkolnego.
 

 
Fot. 1 22.10.1987 r. Widok starego budynku szkoły i budynku gospodarczego od strony ogrodu. Dyrektor szkoły Czesław Namiotkiewicz kontroluje stopień zaawansowania prac budowlanych przy budowie nowego skrzydła.
 
Rozbudowę ukończono w 1990 roku. Do remontu kapitalnego starego budynku nie doszło z powodu braku środków finansowych (kraj przeżywał kryzys gospodarczy). Przejście do nowego budynku nastąpiło w lutym. W czasie ferii zimowych, na prośbę dyrektora, nauczyciele i rodzice przez kilka dni wykonywali prace porządkowe (sprzątanie, wieszanie tablic, przymocowanie karniszy, przenoszenie i ustawianie ławek itp.). Uczniowie z niecierpliwością oczekujący na „nową szkołę” także pomagali w przeprowadzce. Szkoła zyskała 7 przestrzennych i słonecznych sal lekcyjnych, pokój nauczycielski, gabinet dyrektora. Dwie sale lekcyjne posiadały zaplecza, co znacznie ułatwiało korzystanie z pomocy dydaktycznych. Poprawiły się warunki sanitarne, budynek posiadał bieżącą wodę, toalety i centralne ogrzewanie. Wcześniej uczniowie jak i nauczyciele korzystali z ubikacji w budynku gospodarczym przy szkole, a wodę czerpano ze studni.8 Księgozbiór biblioteki w dawnym budynku przechowywany był w kilku szafach w izbie lekcyjnej. Rozbudowa pozwoliła na przeznaczenie oddzielnego pomieszczenia (zaplecze jednej z sal) na bibliotekę, co umożliwiło wzbogacenie księgozbioru do 4576 woluminów. Zasób pomocy dydaktycznych był stale wzbogacany drogą zakupu lub wykonywany w ramach własnych. W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych zakupiono dużo sprzętu technicznego: telewizor, rzutniki pisma, rzutniki do slajdów, komputer „Atari”, projektor, magnetofony, gramofony, radia.
 
Posesja po rozbudowie wymagała ponownego zagospodarowania. Dyrektor z pracownikiem gospodarczym samodzielnie postawili nowe ogrodzenie. Wokół szkoły posadzono drzewa, krzewy, kwiaty, zrobiono trawniki, utwardzono drogę dojazdową. W pracach pomagali uczniowie starszych klas.9
 

Fot. 2 Nowy budynek szkoły - widok od strony zachodniej.
 
Kadra nauczycielska.
 
W 1945 roku, kiedy Szkoła Podstawowa w Rękusach rozpoczynała swoją działalność pracowała tylko jedna nauczycielka – a zarazem kierownik szkoły pani Inkowska (niestety brak imienia). Ona organizowała pierwsze pomoce dydaktyczne, podstawowe materiały do pracy dla dzieci, a nawet zajmowała się organizowaniem akcji kontyngentowych zdawania zbioru zbóż, czy ziemniaków.10 Jak wynika
z tych relacji obowiązki nauczyciela były bardzo rozległe. W roku szkolnym 1946/47 przybyła pani Irena Julewska. Zajęcia lekcyjne, odbywały się nie tylko w Rękusach, ale i we wsi Talusy gdzie również przychodziły dzieci ze wsi Sarki – tam uczyła pani Lidia Buszko. Jak wynika z akt inspektoratu do roku 1950, zanim został wyremontowany budynek szkolny, dzieci były nauczane przez jednego nauczyciela, kończąc edukację na czwartej klasie. Ze sprawozdań, jakie składali nauczyciele do Inspektoratu Nauczania w Ełku wynika, że nauczanie było mało efektywne. Panie Irena Julewska i Lidia Buszko przyczyniły się do odbudowy budynku szkolnego w Rękusach. Rok szkolny 1950/1951 obie panie rozpoczęły w nowo wyremontowanej szkole.
11
 
W latach pięćdziesiątych Szkoła Podstawowa w Rękusach była szkołą siedmioklasową, a następnie ośmioklasową. Niestety bardzo mało wiemy o nauczycielach pracujących w niej. Prawdopodobnie pracowało wtedy siedmiu nauczycieli. Zachowało się jedno nazwisko pani Ewy Stefanowskiej, która pracowała w szkole do ok. 1957 r., a następnie wyjechała na Śląsk.12 Niestety dalsze jej losy są nieznane, nie zachowały się również nazwiska innych nauczycieli. Nazwiska kolejnych pedagogów pojawiają się dopiero w roku 1964. Wtedy dobudowane było pierwsze piętro z mieszkaniami dla nauczycieli. W jednym zamieszkał nowy kierownik pan Ernest Vozsniak, z żoną Julią Vozsniak, również nauczycielką.13 Pracowali oni oboje w Rękusach do roku szkolnego 1969/70. Prawdopodobnie pan Ernest zmarł wiosną po wyczerpującej chorobie, jego żona wyjechała.
 
 
Fot. 3 Julia Vozsniak   Fot. 4 Ernest Vozsniak – kierownik
 
Wraz z nimi pracowali również, Regina Kubińska – nauczycielka, która również mieszkała w szkole, Danuta Kłos, Wacława Bochenek
i Irena Borawska. W 1967 roku przybyli do szkoły państwo Stachelkowie Edward i Marianna, którzy pracowali tu do 1982 roku.
14 Zajmowali oni również mieszkanie na piętrze budynku. W 1969 roku kierownikiem szkoły został pan Czesław Namiotkiewicz. W tym samym czasie pracę w szkole podjęła jego żona pani Daniela.

Fot. 5. Grono Pedagogiczne - 1969 rok. Od lewej Czesław Namiotkiewicz (kierownik),Daniela Namiotkiewicz, Halina Maciorowska, Elżbieta Jarosińska, Marianna i Edward Stachelkowie.
 
Zajęli oni mieszkanie po Vozsniakach. Pan Namiotkiewicz pełnił funkcję kierownika, a następnie dyrektora do 2005 roku. W latach siedemdziesiątych te dwa małżeństwa stanowiły „filar”, na którym opierała się edukacja w Rękusach. W tym czasie pracowali tam miedzy innymi: Elżbieta Kadłubowska, Halina Maciorowska, Elzbieta Figiel, Irena Wysocka. W 1982 roku państwo Stachelkowie odeszli do Szkoły Podstawowej w Ogródku. Nauczycielkami w szkole w Rękusach były także jej absolwentki: Zofia Malinowska, Anna Panasiuk, Urszula Kozłowska i Barbara Kuc. W latach osiemdziesiątych rozpoczęli pracę nauczyciele, którzy pracują do dnia dzisiejszego: Sławomir Boczkowski, Krystyna Jarosik, Krystyna Kokot, Iwona Budkiewicz.
 
Fot. 6. Rada pedagogiczna przed starym budynkiem szkoły - rok 1986 od lewej stoją Krystyna Jarosik, Iwona Budkiewicz, Czesław Namiotkiewicz (dyrektor), Barbara Kuc, Krystyna Kokot, Zofia Malinowska, Sławomir Boczkowski.
 
Na początku lat dziewięćdziesiątych wprowadzono ponownie nauczanie religii. Pierwszym katechetą pracującym w szkole był
ks. Joachim Kolloch z parafii Najświętszego Serca Jezusowego. Następnie pracowało kilku innych księży, ale najczęściej nie przez cały rok. Od 1992 roku, kiedy została utworzona nowa parafia pod wezwaniem Św. Tomasza Apostoła, a szkoła znalazła się na jej terenie, religii nauczał ks. proboszcz Jarosław Dąbrowski. Od 1993 religii uczy do dnia dzisiejszego pani Marta (Prostko) Rózio.
 
Fot. 7 Skład rady pedagogicznej w roku 2005. Stoją od lewej: Anna Humienna, Krystyna Jarosik, Sławomir Boczkowski, Agnieszka Woronowicz, Krystyna Kokot, Czesław Namiotkiewicz, Jolanta Gabruś, Marta Rózio, Iwona Budukiewicz.

 
 
Opracowała: Marta Rózio
 
Przypisy:
 
1 Kronika szkoły w Młodziach, lata 1945 – 47
2 Wywiad z byłym dyrektorem Czesławem Namiotkiewiczem, z dn. 14.03.2007 r.
3 Wywiad z byłym dyrektorem szkoły Cz. Namiotkiewiczem z dn. 14.03.2007 r.
4 AP w Ełku, IS syg. 123/5
5 AP w Ełku, IS syg.123/3
6 Tamże.
7 Wywiad przeprowadzony 25.04.2007 r. z p. Stachelkiem byłym nauczycielem.
8 Kronika szkolna nr 5.
9 Relacja Sławomira Boczkowskiego, nauczyciela SP w Rękusach z dnia 30.04.2007 r.
10 AP w Ełku, AISZ syg.123/5
11 Tamże.
12 Akta osobowe pracowników szkoły w Rękusach
13 Księga protokołów nr 1
14 Wywiad z p. Stachelek przeprowadzony dnia 25.04.2007 r.
 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego