Dlaczego szachy? - Szkoła Podstawowa im. rtm. Witolda Pileckiego w Rękusach

Przejdź do treści

Menu główne:

Dlaczego szachy?

Szachy
 Szachy to wyjątkowa dyscyplina sportu. Takie stwierdzenie usłyszymy z ust zawodowca, amatora czy instruktora - wychowawcy. Jednak teoria gier nie widzi w szachach nic wyjątkowego, ponieważ jest to gra "kompletnej informacji",
w której nie ma żadnych ukrytych ruchów (a może dlatego wyjątkowa). Pozwala to teoretycznie ocenić czy określony układ pionków na szachownicy oznacza wygraną dla czarnych, białych czy remis. Nazywa się to zasadą "minimaks" dla danej pozycji. Idąc dalej, dla każdego uczestnika gry  można obliczyć optymalną "czystą strategię" - plan działania, który gwarantuje grającemu wartość "minimaks" pozycji startowej niezależnie od sposobu gry przeciwnika. Ze względu na niewielką liczbę możliwych wyników (zwycięstwo - 1, przegrana - 0, remis - 1/2), teoria gier interesuje się szachami w ograniczonym zakresie. Dla grających nie tylko sam wynik jest ważny. Dostrzegają w tej grze wiele zalet, których nie zauważa "szkiełko" omówionej teorii gier. Szachistów (zarówno zawodowców jak i amatorów) fascynuje sam fakt, że już przy dziesięciu poprawnych posunięciach białymi i czarnymi ilość możliwych pozycji wynosi 169518829100544 · 1015. Może to niewielka liczba dla współczesnych komputerów, o czym przekonał się były mistrz świata Gary Kasparow przegrywając pojedynek szachowy z komputerem Deep Blue. Nie oznacza to zmierzchu tej gry, której istotę sam arcymistrz wyłożył w książce L. Awerbacha i M. E. Tajmanowa: "Matcz na pierwienstwo mira" [W]: J. Przewoźniak: Kasparow - Karpow, mecz piąty, Nowy York, Lyon 1990. s10.
"Szachy są dawną grą, przeszły drogę od gry rozrywkowej, jakby to powiedzieć - kawiarnianej, do gry i nawet sztuki, która przyciąga uwagę milionów ludzi na planecie. Określona dostępność i jednocześnie pewna tajemnicza aureola przyciągają wciąż nowych entuzjastów, każąc im rozwijać siebie samych i szachy. Można przypomnieć tradycyjne wyjaśnienie tego czym są szachy: harmonijne połączenie sportu, nauki i sztuki. I pewnie trudno coś tu dodać."
Wiele trafnych spostrzeżeń na omawiany temat zawiera książka W. Litmanowicza p.t. "Nowe dykteryjki i ciekawostki szachowe", Warszawa1983. Oto kilka z nich:
"Szachy są rodzajem intelektualnej aktywności, w nich zawarty jest swoisty czar. Intelektualna aktywność to jedna
z największych rozkoszy - jeśli nie największa - bytu ludzkiego. Nie każdy może napisać sztukę, zbudować most lub nawet opowiedzieć dobry dowcip. Ale w szachach każdy musi przejawiać intelektualną aktywność, co daje mu swoistą przyjemność. [...] Szachy, podobnie jak miłość, jak muzyka - mogą uczynić człowieka szczęśliwym" (S. Tarrasch).
Czymże są szachy? "Poufną rozmową bez słów, triumfem i klęska, nadzieją i zwątpieniem, życiem i śmiercią - i to wszystko na 64 polach; połączenie poezji z nauką: starożytny Wschód i nowoczesna Europa - oto czym są. "    
(J. H.Rose)
Szachy - podobnie jak miłość - są zaraźliwe bez względu na wiek." (S. Flohr)
Ostatnie stwierdzenie oddaje w pełni moje wrażenia z udziału w pierwszym turnieju szachowym. Widok par zawodników w różnym wieku, dla których różnica kilkudziesięciu lat nie ma najmniejszego znaczenia. Ważne dla nich było tylko to, że są współtwórcami i świadkami przedstawienia z udziałem drewnianych ludzików, które wprawione w ruch zaczynają wieść życie pełne trosk i przygód.
A czymże jest ta gra dla amatora nie znoszącego turniejowego zgiełku, lubiącego rozegrać z przyjacielem partię szachów w domowym zaciszu czy w parku na ławeczce, rozwiązującego zadania szachowe gdy dokucza samotność. Dla niego drewniane figurki to przyjaciele na całe życie. Z nimi można przeżywać radość z nieoczekiwanych odkryć.
Spójrzmy jeszcze na szachy oczami instruktora - wychowawcy A. Modzelana, który w artykule "Walory i zalety królewskiej gry" (Przegląd szachowy 5/2000) pisze: "Szachy, to w moim rozumieniu nic innego, jak narzędzie stymulujące rozwój emocjonalny i intelektualny dziecka, kształtujące jego osobowość i pozwalające na rozwój twórczego potencjału, który drzemie w każdym młodym człowieku".
W szczególności, ten pozytywny wpływ obejmuje następujące sfery:
  • rozwój zainteresowań,
  • rozwijanie pamięci i uwagi (wyobraźni i koncentracji),
  • myślenie logiczno - wyobrażeniowe,
  • aktywność twórcza (samodzielne kreowanie wydarzeń),
  • rozwój pozytywnych sfer osobowości (obiektywizm, uznawanie prawd innych ludzi, tolerancja, zasady "fair play", reakcja na niepowodzenia),
  • konsekwencja i wytrwałość w działaniu,
  • aspekty wychowawcze (w sensie nagrody i kary wymierzanej bezpośrednio po rozegranej partii, czyż karą nie jest przegrana a nagrodą zwycięstwo).
Nie sposób wspomnieć w tym miejscu o szczególnej więzi zawiązującej się podczas turniejów szachowych między szachistami bez względu na wiek, płeć czy kolor skóry.
   Przedstawiając różne zalety królewskiej gry na pewno nie wyczerpaliśmy tematu. Jeśli chcesz rozpocząć wyprawę do niezwykłej krainy szachów musisz poznać prawidła i zasady gry oraz język figur szachowych. Wybierając się w tę podróż postępuj zgodnie z chińskim przysłowiem: "Usłyszysz - zapomnisz, usłyszysz i zobaczysz - będziesz wiedział, usłyszysz, zobaczysz i zrobisz - będziesz umiał ".
Opracował: Sławomir Boczkowski
Mam nadzieję, że odpowiedź na postawione pytanie zawarta jest w tych fotografiach.
 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego